Archetypen 2017-06-15T14:13:12+00:00

Wij hebben al heel wat mislukkingen voorbij zien komen. Vaak zijn daar ‘universele lessen’ uit te trekken’; patronen of leermomenten die een specifieke ervaring overstijgen en ook op veel andere innovatieprojecten van toepassing zijn. Aan de hand van deze patronen hebben we 20 archetypen ontwikkeld die je helpen bij het identificeren en leren van mislukkingen. De archetypen hebben daarnaast ook een classificerende functie. Al onze cases zijn ondergebracht onder één of meerdere archetypen zodat je snel en eenvoudig vergelijkbare voorbeelden kunt opzoeken.

De Junk

Het is zeer menselijk om iets waar we aan begonnen zijn af te willen maken. We hebben niet voor niets een doel gesteld. Uitspraken als ‘Opgeven komt niet mijn woordenboek voor!’, ‘Je kunt het wel!’ en ‘Afspraak is afspraak!’ geven de menselijke dimensie aan van het niet-kunnen-of-willen-stoppen syndroom. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Junk


De Canyon

In ons leven komen we vaak dezelfde situaties tegen. Om daar efficiënt mee om te gaan ontwikkelen we routines, gewoontes en best practices. Zowel individueel als georganiseerd leren we vaardigheden en deze nestelen zich in ons brein of in de vorm van geschreven en ongeschreven protocollen in de organisatie of samenleving. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Canyon


De Zwarte Zwaan

Niet alles is te voorzien en ondanks onze plannen kunnen dingen gebeuren die alles wat bedacht hebben volledig in de war schoppen. ’Shit happens’. Deels kan men proberen te anticiperen op onverwachte zaken, door een plan B te hebben, een appeltje voor de dorst in geval een onderneming niet lukt. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Zwarte Zwaan


De Zwarte Kat

Je doet je best en doet niets fout en dan slaat het noodlot toe. Zaken als ziekte, het weer, grote politieke ontwikkelingen hebben we nu eenmaal niet in de hand. Murphey’s Law slaat dan ook nog eens toe: alles wat mis kan gaan, gaat ook mis. Shit happens. We kennen dit soort uitspraken allemaal en je doet er niets tegen. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Zwarte Kat


De Boerenmeid

Het gebeurt regelmatig dat een afwijkende uitkomst in eerste instantie een mislukking is, die niet voldoet aan de verwachtingen. Maar bij nader inzien blijkt het resultaat op een andere manier toch waardevol te zijn. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Boerenmeid


De Olifant

Soms worden dingen pas duidelijk wanneer je er van diverse kanten naar kijkt. Het complete beeld ontstaat pas wanneer de waarnemingen vanuit diverse perspectieven gecombineerd worden. In feite projecteren we onze waarnemingen en het resultaat mist dan soms belangrijke informatie. Wanneer we echter meerdere van deze ‘projecties’ maken, kan het origineel gereconstrueerd worden. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Olifant


Timing

Wat is het goede moment om iets te doen? Met name het introduceren van nieuwe producten of diensten is niet alleen een kwestie van een goed idee, maar ook van het goede moment afwachten. Veel mensen hebben het gevoel dat ze een fantastisch idee hebben, maar dan blijkt een soortgelijke ontwikkeling al plaatsgevonden te hebben en is een vergelijkbare propositie net eerder op de markt gekomen. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van Timing


De Silo's

Doordat de kennis in verschillende omgevingen zit en onvoldoende wordt gedeeld, ontstaan situaties waarin een initiatiefnemer het risico loopt dat de plannen mislukken omdat cruciale informatie niet beschikbaar was. Oplossingen die gezamenlijk wel mogelijk waren, zie je niet als je in je eentje aan het werk bent. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Silo's


De Bananenschil

In complexe situaties zien we veel spelers die elkaar beïnvloeden. Het is niet altijd even gemakkelijk om te beoordelen wat effecten elders in het system zijn als gevolg van een verandering op lokaal niveau. Beroemd is het verhaal van de vlinder die door op te vliegen van een bloem op een ander continent een orkaan kan veroorzaken.. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Bananenschil


De Wereld Draait door

Soms denk je dat je nog helemaal ‘up-to-date’ bezig bent terwijl de realiteit is veranderd. Met de toenemende complexiteit en snelheid van vandaag de dag is de kans groot dat nieuwe ontwikkelingen jouw ‘waarheid’ doen wankelen. Daarom is het extra van belang om continu je eigen aannames tegen het licht te houden, om je heen kijken en een open houding te hebben ten aanzien van nieuwe ontwikkelingen in en buiten je werkveld. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De Wereld Draait door


De lege plek aan tafel

Om een verandering te laten slagen is de instemming van alle relevante partijen nodig. Ontbreekt er een partij bij de voorbereiding of implementatie, dan is de kans groot dat deze vanwege gebrek aan betrokkenheid niet overtuigd is van het nut of belang. Ook kan het gevoel buitengesloten zijn leiden tot gebrek aan medewerking. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De lege plek aan tafel


De huid van de beer

Je kent het spreekwoord wel: ‘de huid van de beer verkopen voordat deze geschoten is’. Aanvankelijk succes kan ons ten onrechte de indruk geven dat we de juiste weg hebben gekozen. Echter, duurzaam succes houdt in dat de aanpak ook op langere termijn, op grotere schaal en/of in andere omstandigheden ook moet werken. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van De huid van de beer


De juiste afslag

Een project bestaat uit prioriteren en keuzes maken. Soms kies je ervoor om op dezelfde weg verder te gaan en soms neem je een afslag naar een ander ogenschijnlijk meer passend pad. Deze keuzes kunnen grote gevolgen hebben voor het verdere verloop. Hoe krijg je de keuzemogelijkheden in beeld? En Hoe maak je de juiste afwegingen in een vaak complexe omgeving? Hoe vind je de juiste balans tussen doelgerichtheid en wendbaarheid?

Bekijk voorbeelden van De juiste afslag


Humboldt

Alexander van Humboldt was een wetenschapper die aan het eind van de 18e en begin 19e eeuw veel onderzoek heeft gedaan waarin hij diverse wetenschappelijke disciplines combineerde. Zijn holistische denken leerde dat veel natuurverschijnselen met elkaar samenhangen en hoe deze door de onderlinge verbanden van elkaar afhankelijk zijn. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van Humboldt


NT+OO=DOO

Onderzoek aan de Universiteit van Rotterdam heeft aangetoond dat investeringen in innovatie maximaal renderen wanneer drie keer zoveel wordt geïnvesteerd in sociale innovatie als in technologische innovatie. Met andere woorden: men moet investeren in mensen en organisaties leren omgaan met nieuwe technologie. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van NT+OO=DOO


The Winner Takes it All

Hoewel de wereld in het algemeen en innovatie in het bijzonder, baat heeft bij diversiteit en concurrentie, is er soms toch maar plek voor een dominante speler. Denk bijvoorbeeld aan standaarden die nodig zijn om daarop individuele ontwikkelingen mogelijk te maken. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van The Winner Takes it All


Spaghetti

Een bord spaghetti is een goede metafoor van onze complexe wereld. Complexiteit is een veel omvattend begrip. Feit is wel dat de samenleving en organisaties steeds complexer worden, wat zich manifesteert via onvoorspelbare verschijnselen, onvermoede en onbekende bij- en lange-termijn effecten. De complexe wereld is niet te controleren, men moet erin leren navigeren. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van Spaghetti


Het Einstein-punt

In onze complexe wereld is het voortdurend een uitdaging om bij onze activiteiten ervoor te zorgen dat we het beeld dat we hebben voldoende informatie bevat om representatief te zijn voor de werkelijkheid.

Bekijk voorbeelden van Het Einstein-punt


Het Experiment

Vooruitgang gaat meestal niet via een rechte lijn. Daarom moeten we proberen, experimenteren en leren om de beste aanpak of de juiste route te vinden. We beschikken ook niet altijd over alle informatie of de situatie is complex, waardoor niet alle relevante zaken en onderlinge verbanden bekend kunnen zijn en slechts door ‘trial & error’ gevonden kunnen worden. De volgende Briljante Mislukkingen zijn een goed voorbeeld van dit archetype:

Bekijk voorbeelden van Het Experiment


De brug van Honduras

De wereld is niet alleen complex, maar ook zeer dynamisch en dus veranderlijk. Soms proberen we een probleem op te lossen, maar zodra dat gebeurd is blijkt het probleem zich verplaatst te hebben of duikt een nieuw probleem op. Men spreekt wel eens van de ‘Wet van Behoud van Ellende’.

Bekijk voorbeelden van De brug van Honduras


Een lezing over briljante mislukkigen

STUUR EEN BERICHT

Of bel Paul Iske +31 6 54 62 61 60 / Bas Ruyssenaars +31 6 14 21 33 47

Instituut voor Briljante mislukkingen

Instituut voor Briljante mislukkingen